Ceny – “Tipping Point” globalnych niepokojów!

Powszechne protesty na Bliskim Wschodzie i w Afryce północnej w roku 2011 nazwane “arabską wiosną” były często postrzegane jako rozbudzenie regionu do cnót demokracji. Być może miało to coś wspólnego z tym, ale opublikowana praca podpisana przez trzech naukowców sugeruje, że skoordynowany harmonogram wszystkich tych protestów został spowodowana przez coś bardziej prostego: Wzrost cen żywności.

Kiedy śledzi się ceny/indeksy produktów rolnych na rynku giełdowym widzimy, że obecnie ceny mają tendencje zwyżkową, ceny ryżu dla przykładu wynoszą 17 US $. Wygląda na to, że ceny mogą osiągnąć ponownie cenę 21 US $, szczytu z roku 2008. To nie wróży dobrze dla Azji oraz innych zakątków świata. Łatwa polityka monetarna (QE’s oraz drukowanie pieniędzy) doprowadzić mogą do eskalacji cen surowców rolnych. Kryzys żywnościowy, który możne nadejść będzie znacznie gorszy niż ten w roku 2008.

http://necsi.edu/research/social/food_crises.pdf

Gdy ceny żywności osiągną pewien poziom krytyczny, Marco Lagi, Karla Z. Bertrand i Yaneer Bar-Yam pokazali, że ludzie mają tendencję do przemocy – ich desperacja osiąga poziom, na którym nie ma już nic do stracenia.

Bar-Yam i jego koledzy są myśliwymi sygnałów matematycznych w rożnego rodzaju danych społecznych: trendy rynkowe, ekonomiczne modele, przemoc etniczna, filmy z Hollywood, itd. W swojej ostatniej publikacji, przedstawionej 11 sierpnia w internetowym arXiv [1], koncentrują się oni na zamieszkach “arabskiej wiosny” której prekursorem był długotrwały wzrost podstawowych cen żywności.

“Kiedy zdolność systemu politycznego w celu zapewnienia bezpieczeństwa ludności się zepsuje, powszechne poparcie znika. Warunki powszechnego zagrożenia bezpieczeństwa są szczególnie widoczne, gdy żywność jest niedostępna dla ogółu ludności” pisze Bar-Yam. “Zaufanie oraz wsparcie dla systemu są tracone. Utrata wsparcia występuje nawet jeśli system polityczny nie jest bezpośrednio odpowiedzialny za niepowodzenia w zabezpieczeniu bezpieczeństwa żywnościowego, tak jest też w przypadku jeśli odpowiedzialność leży wyłącznie w globalnym systemie dostaw żywności”

Zaktualizowane spojrzenie na indeks FAO pokazuje, że ceny żywności spadły nieznacznie od krytycznych poziomów, zarówno w ujęciu nominalnym i realnym (z uwzględnieniem inflacji). (2)

Analiza korelacji cen żywności z niepokojami społecznymi i zamieszkami według Bar-Yam posiada pewne zastrzeżenie, “Jeśli rzeczy zmieniają się powoli, a nie gwałtownie, jeśli to się stanie w ciągu 10 do 20 lat, to możemy mówić zupełnie o czymś innym. Jednak okoliczności o których mówimy teraz dokonują się w ciągu roku lub dwóch, w tym przypadku można oczekiwać zupełnie innej odpowiedzi”

Jak pokazują wykresy, protesty “arabskiej wiosny”, wraz z wcześniejszymi innymi protestami w regionie, zbiegły się z dwoma ogromnymi szczytami wzrostu cen żywności na świecie.

Ciekawym elementem jest zestawienie globalnych cen żywności FAO (Food Price Index) w kolorze czarnym oraz harmonogram różnych protestów w linii o kolorze czerwonym. Wykres pokazuje, jak wiele ostatnich protestów zbiegło się z naruszeniem określonego poziomu cen żywności. Liczby w nawiasach przy nazwie państwa przedstawiają liczbę zgonów.

http://necsi.edu/research/social/food_crises.pdf

Ceny żywności spadły nieznacznie od wiosny roku 2011, ale długoterminowy trend jest nadal w górę. Autorzy przedstawiają grafik na którym długoterminowy trend wzrostu cen żywności osiągnie swój szczyt ponownie w sierpniu roku 2013.

Zrozumienie, kiedy i czy możliwe jest, że coś się stanie jest ważne dla nauki i decyzji politycznych. Nasze prognozy są uzależnione od okoliczności, a zatem pozwalają na interwencje polityczne, aby coś zmienić i poprawić. Czy politycy będą działać?, …. zależy od różnych nacisków, którym są poddawani, zarówno dla interesu publicznego jak również specjalnego.

Opracował: Sławomir Kowalczyk, Michał Sobiecki (czerwiec 2013)

[1] http://arxiv.org/abs/1108.2455

[2] http://www.fao.org/worldfoodsituation/wfs-home/foodpricesindex/en/

 

Leave a Reply