Chleb, igrzyska i poczucie dobrobytu

“Już dawno temu, od kiedy sprzedaliśmy nasz głos, lud abdykował swoje obowiązki, dla ludu, który kiedyś raz po raz rozdzielał dowództwo, wysokie cywilne stanowiska, legiony – wszystko, …. teraz powstrzymuje się i niecierpliwie liczy tylko na dwie rzeczy: chleb i igrzyska”, (Juvenal, Satire 10.77-81)

Juvenal nawiązuje do rzymskich praktyk zapewniających bezpłatną pszenicę dla obywateli rzymskich, a także kosztownych igrzysk i innych form rozrywki, jako środka do zdobycia władzy politycznej przez populizm. Rzymscy politycy w roku 140 n.e. zdali sobie sprawę, że najbardziej skutecznym sposobem, aby dojść do władzy i utrzymać się przy niej jest wygrać głosy ubogich: rozdając tanie jedzenie i rozrywkę.

Rzymskie władze udostępniły bezpłatną pszenicę, chleb i pieniądze ludziom jako powierzchowne środki w celu uspokojenia mas i dystrakcji od faktu, że polityka i służba publiczna upadły dzięki korupcji i dekadencji, które przejęły kontrole nad rządem. Bezpłatny chleb, wyścigi rydwanów i karmienie lwów chrześcijanami utrzymywały mało myślący lud sytym, zależnym i ignorującym własne obowiązki obywatelskie. Dziś władze nie rozdają pszenicy oni rozdają kupony żywnościowe, zapomogi, zasiłki i subwencje.

Istnieje, prawie 5 milionów Amerykanów na zasiłku. Prawie 50 milionów Amerykanów otrzymuje pomoc z Medicaid. 8 milionów Amerykanów jest na zasiłku dla bezrobotnych. Zapomogę społeczną dla niepełnosprawnych otrzymuje prawie 10.5 miliona obywateli. To jest symboliczny chleb świadczony masom utrzymując je w spokoju, zadowoleniu i nieświadomości ich obywatelskich obowiązków. Rząd zmienił nazwę chleb na “świadczenia socjalne”, rozdając 2.3 tryliona dolarów chleba rocznie dla potrzebujących. Stanowi to 15% PKB kraju i będzie nadal rosnąć przez dziesięciolecia, aż się to wszystko zawali. Należałoby też wspomnieć o pomocy państwa bankom, instytucjom finansowym oraz różnego rodzaju bankrutom. Właścicielami 50,9 % wszystkich papierów wartościowych (np, akcji, obligacji skarbowych i korporacyjnych, warrantów, opcji i certyfikatów inwestycyjnych) w ciągu ostatnich lat jest garstka klasy uprzywilejowanej (1% obywateli) dzięki darmowym pieniądzom (na koszt państwa) wykreowanym przez bank centralny USA.

Aldous Huxley w roku 1958 w swej powieści “Brave New World – Brave New World Revisited” powiedział, że “każdy ptak, który nauczył się jak korzystać z dobrego życia bez przymusu korzystania ze skrzydeł wkrótce zrezygnuje z przywileju lotu i pozostanie na zawsze uziemiony. Jeśli chleb jest dostarczany regularnie i obficie trzy razy dziennie, wielu z nas będzie całkowicie zadowolonych żyjąc tylko na chlebie – a przynajmniej na chlebie i igrzyskach. “W końcu”, mówi Wielki Inkwizytor w przypowieści Dostojewskiego, “w końcu będą składali swoją wolność pod nogi stajać się niewolnikami, pod warunkiem, że będą ich żywić”. Chleb nie jest opium dla ludu, jest cyjankiem. Huxley widział opiekuńcze państwo zanim naprawdę się rozpoczęło w latach 60-tych. Starając się wspierać mniej szczęśliwych poprzez nieskrępowany transfer trylionów dolarów bez obligacji i obowiązków, przez to gwarantując sobie ostatecznie bankructwo kraju. Lud chętnie poświęcił wolność i odpowiedzialność obywatelską za zapewnienie bezpieczeństwa i chleba.

Huxley nie stracił nadziei. “Kiedy wszystko idzie źle, a racje są zmniejszane, uziemiony “Dront dodo” będzie trzepotał skrzydłami … Młodzi ludzie, których demokracja za dużo ich nie obchodzi, mogą wyrosnąć na bojowników o wolność. Krzyk “Daj mi telewizor i hamburgery, ale nie obowiązki”, może pod wpływem zmienionych okoliczności zamienić się na krzyk “Daj mi wolność albo śmierć”

Uderzające podobieństwo do Rzymu

W roku 2007, wysoki urzędnik państwowy, David Walker [1], były szef GAO [2] od 1998 do 2008 roku, ostrzegając kraj przed ryzykiem niezrównoważonej ścieżki fiskalnej państwa, porównał USA do Cesarstwa Rzymskiego.

“Istnieje uderzające podobieństwo między obecną sytuacją w Ameryce a czynnikami, które doprowadziły Rzym do ruiny, upadek wartości moralnych i kultury politycznej w kraju, zbytnia pewność siebie, nadmierna obecność wojskowa w innych krajach i nieodpowiedzialność fiskalna rządu”

Angielski historyk Edward Gibbon pisząc swoje dzieło “The Decline and Fall of the Roman Empire” (Zmierzch i upadek Cesarstwa Rzymskiego) w 1776 roku, jak na ironię, w roku narodzin Stanów Zjednoczonych Ameryki. Szczegółowo opisał społeczny upadek państwa będący jednocześnie stopniową dezintegracją politycznych, gospodarczych, wojskowych i innych instytucji społecznych Rzymu wraz z wojnami i najazdami barbarzyńców, wszystko to było ostateczną zagładą Zachodniej Europy. Gibbon zwrócił uwagę na pięć elementów, które doprowadziły do upadku kultury rzymskiej:

1. Skłonności do pokazywania zamożności zamiast budowania bogactwa.

2. Obsesja na punkcie seksu i perwersja.

3. Sztuka stała się kapryśna i sensacyjna, a nie twórcza i oryginalna.

4. Poszerzenie się rozbieżności pomiędzy bardzo bogatymi i bardzo biednymi.

5. Zwiększone zapotrzebowanie na życie na koszt państwa.

Analiza Gibbona dotyka istotę tego, co się dzieje ze wszystkimi supermocarstwami. Ten sam scenariusz: konsumpcja, rozpadu kultury, słabość strukturalna, zależności od finansów publicznych – co zdarzyło się już wcześniej Holendrom, Hiszpanom, Brytyjczykom i innym.

Larry Elliot [3], niedawno zwrócił uwagę na elementy, które zniszczyły każde imperium w przeszłości: “Doświadczenie Rzymu i Wielkiej Brytanii wskazują, że jest trudno zatrzymać gnicie kiedy się już pojawiło, oto kilka zwiastunów nadchodzących kłopotów: nadmiernie wydatki na wojsko, poszerzająca się przepaść między bogatymi i biednymi, pusta i inflacyjna gospodarka, obywatele za pomocą długu żyją ponad stan, kiedyś skuteczna polityka staje się nieefektywna. Wzrost przemocy, epidemia otyłości, uzależnienie od pornografii i nadmierne zużycie energii może wskazywać na to, że USA jest w stanie zaawansowanej kulturowej dekadencji. Supermocarstwa upadają z wielu różnych powodów, ale proces i niektóre czynniki lubią się powtarzać. Na początku zawsze jest niechęć do przyznania się, że jest wiele powodów do niepokoju, z reguły pojawia się również rywal (lub kilku rywali) aby ustalić nowy porządek międzynarodowy. W przypadku Hiszpanii, rywalem była Wielka Brytania. W przypadku Wielkiej Brytanii, była Ameryka. W przypadku Ameryki, zagrożenie pochodzi z Chin”

Demokracja nigdy nie trwa długo

Spadek amerykańskiej dominacji może być zaskoczeniem dla tych, którzy trzymają się dogmatu amerykańskiej wyjątkowości, niby jesteśmy inni i uczymy się na błędach, ale każde poprzednie mocarstwa przechodziły ten sam utarty schemat przed upadkiem. Imperium Holandii trwało nieco ponad wiek. Imperium hiszpańskie przetrwało ponad dwa wieki. Imperium brytyjskie rządziło przez ponad trzy stulecia. I Wielkie Imperium Rzymu rządziło prawie pięciu wieków.

Amerykańskie mocarstwo rozwijało się od ponad 220 lat, ale na podstawie wszystkich znaków, wartość szczytową ma już poza sobą. Jesteśmy przeznaczeni do implozji, tak jak zrobili wszyscy poprzednicy, twierdzi grecki historyk Polybius?

“Monarchia po pierwsze zmienia się w bezduszny sojusz, tyranię, następnie abolicja ich obojga prowadzi do narodzin arystokracji. Arystokracja z natury przeradza się w oligarchię, a gdy lud rozpali się gniewem, dokona zemsty na tym rządzie za jego niesprawiedliwe reguły, wtedy powstanie demokracja, we właściwym czasie i niemocy tej formy rządu, produkować będzie reguły tłumów, tak aby zakończyć proces” – The Histories 6.4.7-13

Amerykańska demokracja przerodziła się w korporacyjny oligopol z korzyścią dla nielicznych, którzy kontrolują. Ostatnie wydarzenia dowodzą bez cienia wątpliwości, że uprzywilejowani tracą kontrolę nad sytuacją. Na całym świecie rewolta wisi w powietrzu spowodowana toksycznym długom, które duszą ekonomie na świecie. Zaufanie w system oparty na finansowym “Ponzi” słabnie. Amerykańska populacja zaczyna realizować swój fatalny błąd wierząc bankierom i politykom, aby zrobić to, co słuszne dla kraju. System ekonomiczno-finansowy, na którym chleb i igrzyska się opierają rozpada się w tym momencie. Ernest Hemingway oddaje to, co dzieje się w Ameryce w jednym krótkim cytacie z powieści “The Sun Also Rises”: “Jak zbankrutowałeś? ” “Na dwa sposoby, .. stopniowo, a potem nagle”

Polybius uważał, że demokracja zawsze się unicestwia:

“A zatem, gdy przez ich głupotę żądza statusu stworzonego przez masy, apetyt na prezenty i ciągły nawyk ich otrzymywania, demokracja zostaje wyeliminowana zmieniając się w normę siły i przemocy. Dla osób, które przyzwyczaiły się do życia, kosztem i własnością innych, jak tylko znajdą lidera, który jest przedsiębiorczy i pozbawiony urzędu przez jego nędze, jednocząc siły wprowadzi zasadę przemocy; masakrując, wyganiając i grabiąc, aż osiągnie zdegenerowanie dzikusów wtedy znajdzie raz jeszcze mistrza i monarchę” – historie 6.9.7-9.

Jako teatr politycznego absurdu rozgrywał się w Waszyngtonie na początku października, wydaje się jasne, że rządząca klasa nie ma zamiaru zmiany obranej ścieżki. Politycy będą wydawać, a banki centralne będą utrzymywać drukowanie większej ilości pieniędzy. David Walker, krzyczy na alarm:

“Jesteśmy mniej niż trzy lata od miejsca, gdzie Grecja zaczęła swój kryzys zadłużenia (proporcja długu do PKB). Z niedawnego wzrostu pułapu zadłużenia i utrzymania wyższych deficytów budżetowych na poziomie federalnym, USA jest na drodze do własnego kryzysu. My nie jesteśmy wyłączeni od kryzysu zadłużenia. My nigdy nie będziemy bankrutami, ponieważ możemy drukować pieniądze. W tym samym czasie, będziemy mieli poważne ryzyko wzrostu stopy procentowej, ryzyko kursowe dolara oraz poważne ryzyko inflacji. Jeśli to się zdarzy, będzie to nagłe i bardzo bolesne”

Wydaje się, że jesteśmy przeznaczeni do popełnienia samobójstwa jako państwo. Wątpię, żęby amerykańskie imperium utrzymało się na wieki. Wandalowie (Goldman Sachs) i Hunowie (JP Morgan) są u bram. Ostateczna walka trwa -bitwa o duszę Ameryki. Gdy istniejąca struktura społeczna zostanie zmieciona przez tsunami niespłaconego długu, kto i co ją zastąpi? Czy Amerykanie zwrócą się do kogoś, który zagwarantuje im wolność i swobodę, bez obietnic, chleba i igrzysk? Lub zwrócą się do silnego demagoga, który obieca im więcej protekcji i większe bezpieczeństwo?

“Pamiętaj, demokracja nigdy nie trwa długo. W pewnym czasie upada, wyczerpuje się i morduje się sama. Nigdy nie było demokracji, która nie popełniłaby samobójstwa. Na próżno powiedzieć, że demokracja jest mniej próżna, mniej dumna, mniej egoistyczna, mniej ambitna, lub mniej skąpa niż arystokracja i monarchia” “Wszelkie pasje są te same u wszystkich ludzi, we wszystkich formach władzy, gdy niepilnowana, produkuje te same skutki; nadużycia, przemoc i okrucieństwa” John Adams, pierwszy Wice prezydent i drugi prezydent Stanów Zjednoczonych, z listu do John Taylor, 15 kwiecień 1814.

Opracował: Sławomir Kowalczyk, Michał Sobiecki (listopad 2013)

[1] http://en.wikipedia.org/wiki/David_M._Walker_(U.S._Comptroller_General)

[2] http://en.wikipedia.org/wiki/Government_Accountability_Office

[3] http://www.theguardian.com/business/2011/jun/06/us-economy-decline-recovery-challenges

 

Leave a Reply